MUIZEN

 

Muizen zijn na de mens het meest voorkomende zoogdier op aarde. De term muis wordt niet altijd even consequent gebruikt. Onder muizen worden in de volksmond kleine knaagdieren met een lange staart verstaan. Soms worden ratten ook als 'muis' aangeduid, wat taxonomisch niet klopt.

Op deze website beschrijven we de belangrijkste en meest voorkomende muizensoorten in Nederland en België. Daarnaast geven we een overzicht hoe muizen in het nieuws zijn. Omdat muizen ook overlast kunnen geven, bijvoorbeeld in huis, geven we tips over hoe muizen te voorkomen en te bestrijden zijn. Tot slot geven we een overzicht van muizen in onderzoek. Muizen worden vaak gebruikt om (medische) onderzoeken op los te laten. Belangrijke uitkomsten leest u hier.


Soorten muizen in Nederland

 

Deze belangrijkse muizen die in Nederland in het wild voorkomen zijn aardmuizen, bosmuizen, bosslaapmuizen, dwergmuizen, eikelmuizen, hazelmuizen, huismuizen, Noordse woelmuizen, ondergrondse woelmuizen, relmuizen, rosse woelmuizen en veldmuizen. Hieronder volgt per soort muis een korte beschrijving met de belangrijkse kenmerken. Ook kun je per muis klikken op een linkje naar een kaart met de actuele prevalentie per muizensoort in Nederland.

 

De kleurmuis is de belangrijkste tamme muizensoort die als huisdier gehouden kan worden. Kleurmuizen zijn afstammelingen van de huismuis. Hieronder meer over kleurmuizen. Op de pagina 'huisdier' lees je alles over het houden van muizen als huisdier.

 

 

Aardmuizen

aardmuis  

Net als de veldmuis zijn aardmuizen een onderfamilie van de woelmuis. Aardmuizen hebben een donkere, ruige vacht die bruingrijs is op de rug en grijs op de buik. De nek en poten kunnen een roomkleurige glans hebben. De aardmuis is tussen de 8 en 14 centimeter lang, met een relatief korte staart, namelijk 2 tot 5 centimeter. Het gewicht van aardmuizen is rond de 15 tot 15 gram. Aardmuizen leven in weilanden, bossen, duinen, bergen en grasland, het liefst in een vochtige omgeving. Aardmuizen eten gras en kruiden. In tegenstelling tot veel andere muizen is de aardmuis zowel overdag als ’s nachts actief. Wijfjes kunnen het hele jaar door jongen krijgen met een piek in de periode april tot en met september.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de aardmuis in Nederland.

 

 

Bosmuizen

Bosmuizen hebben een donkerbruine rug, geelbruine flanken en een zilverachtige buik. Jonge bosmuizen kunnen ook een witte buik hebben. De bosmuis is 10-11 centimeter lang met een staart van nog eens 7 tot 12 centimeter. Over de staat lijken ringen te lopen, tot wel 200 stuks. Bosmuizen wegen tussen de 13 en 27 gram. Ook bosmuizen zijn vooral ’s nachts actief en ze leven in bossen, tuinen, braakliggend terrein, graanvelden, struikgewas, zandduinen en soms ook in gebouwen.
De bosmuis eet graan, noten, bessen, vruchten, zaden, knoppen, eikels, beukennoten, hazennotel, mos, paddenstoelen, insecten, spinnen, wormen en slakken. Vrouwtjes werpen een tot vier nesten per jaar, in het seizoen maart tot oktober. Ook bosmuizen hebben een draagtijd van ongeveer 20 dagen.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de bosmuis in Nederland.

 

bosmuis

 

 

Bosslaapmuizen

bosslaapmuis

 

De bosslaapmuis is een onderfamilie van de slaapmuis (net als de eikelmuis, de relmuis en de hazelmuis. De bosslaapmuis lijkt op de eikelmuis, maar is wat kleiner, heeft een minder duidelijk 'masker' en heeft een borstelige staart. De bosslaapmuis wordt ook boomslaper genoemd.

De bosslaapmuis is tussen de 8 en 13 centimeter lang, met daarbij nog een staart van 8 tot 10 centimeter. Deze muis weegt tussen de 30 en 60 gram. Net als de andere slaapmuizen is ook de bosslaapmuis een nachtdier en houdt het een winterslaap.

De bosslaapmuis eet zaden, noten, korstmos en fruit. Ook eet hij insecten en larven. Twee tot drie keer per jaar werpt het vrouwtje een nest jongen. Per keer worden drie tot vijf jonge muizen geboren.

 

 

Dwergmuizen

dwergmuis

 

In tegenstelling tot de huismuis leeft de dwergmuis in de wilde natuur. Dwergmuizen komen voor op akkers, graslanden, bosranden en rietvelden. De dwergmuis is het kleinste knaagdier ter wereld; 5 tot maximaal 8 centimeter lang, met een staart van nog eens 5 tot 7 centimeter. Dwergmuizen wegen maximaal 10 gram. Dwergmuizen eten voornamelijk vruchten, bessen, zaden, granen en insecten. Eens per jaar werpt de dwergmuis jongen, waarbij de draagtijd net als bij de huismuis, ook ongeveer 20 dagen beslaat.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de dwergmuis in Nederland.

 

 

Eikelmuizen

De eikelmuis is een onderfamilie van de slaapmuis. Eikelmuizen hebben witte pootjes, zijkanten en wangen en hebben verder een bruine vacht. De staart is donkerder en heeft een witte pluim op het einde. De eikelmuis is tussen de 10 en 17 centimeter groot en heeft een staart van 10 tot 15 centimeter. Met een gewicht van tussen de 50 en de 200 gram is de eikelmuis 1 van de grotere muizen. Net als andere muizen zijn eikelmuizen nachtdieren en zijn ze vooral actief na zonsondergang.

Eikelmuizen leven soms in nesten van andere dieren (zoals vogels en steenmarters). De eikelmuis eet noten, vruchten, zaden en restjes, maar ook eieren van andere dieren, insecten, maden en slakken. Een tot twee keer per jaar werpen de eikelmuizen jongen, met een draagtijd van iets meer dan 20 dagen. Net zoals de andere slaapmuizen houden eikelmuizen ook een winterslaap.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de eikelmuis in Nederland.

 

eikelmuis

 

 

Hazelmuizen

De hazelmuis is een onderfamilie van de slaapmuis (net als de eikelmuis, de relmuis en de bosslaapmuis. Hazelmuizen hebben een oranje rug en geelwitte onderzijde. Het zijn relatief kleine muizen; 6 tot 8 centimeter, met een gewicht van 20 a 30 gram (behalve net voor de winterslaap, dan kunnen we wel 45 gram wegen).

De hazelmuis eet hazelnoten, kastanjes, eikels, zaden, vruchten en bessen, en soms ook dierlijk materiaal als insecten, eieren en jonge vogeltjes. Hazelmuizen zijn nachtdieren en overdag houden ze zich verborgen op een beschutte plek (meestal het nest). Een tot twee keer per jaar werpen de hazelmuizen jongen, met een draagtijd van iets meer dan 20 dagen. Net zoals de andere slaapmuizen houden hazelmuizen ook een winterslaap.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de hazelmuis in Nederland.

 

hazelmuis

 

Huismuizen

huismuis  

De meest voorkomende muis in Nederland is de (Westelijke) huismuis. Huismuizen hebben opvallende oren, grote ogen en een spitse snuit. De grijsbruine vacht is vet en glanzend, de staart lang en geschubd. De huismuis is tussen de 7 en 10 centimeter lang met een staart die ook tussen de 7 en 10 centimeter is. Het gewicht van de huismuis varieert van 12 tot 22 gram. Huismuizen verspreiden een onaangename geur (typische muizenlucht). De huismuis is meestal ’s nachts actief en is een echte alleseter. Het liefst eet de huismuis granen, vlees, kaas, zaden, noten, groenten, insecten, maar ook bijvoorbeeld zeep en papier. De huismuis heeft maar weinig voedsel nodig, ongeveer 3 gram per dag en ook drinkt de huismuis weinig.

Huismuizen kunnen overal leven, maar zoeken ’s winters het liefst warmte op. Wijfjes werpen 5 tot 19 keer per jaar jongen die 6 weken na hun geboorte zelf al weer vruchtbaar zijn. De draagtijd is ongeveer 20 dagen. In een jaar kan een nest zich dus meerdere malen vermenigvuldigen.

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de huismuis in Nederland.

 

 

Kleurmuizen

kleurmuiskleurmuis
Kleurmuizen zijn tamme afstammelingen van huismuizen. Hij wordt als een vorm van deze muis beschouwd. De naam kleurmuis werd gegeven omdat deze muis, in tegenstelling tot zijn wilde voorouder, in allerlei kleurslagen voorkomt. Kleurmuizen bestaan in meer dan 50 verschillende kleurslagen, haartypen, tekeningen en uitmonsteringen. Zo zijn er langharige muizen, naakte, muizen met krullen en kunnen ze vlekken hebben die erfelijk zijn, zoals bij lakenvelder en rumpwhite. Enkele haarstructuren zijn ontwikkeld met voor de muis zeer nadelige kenmerken. Naaktmuizen hebben vrijwel geen beharing meer en zijn dus erg gevoelig voor kou. Japanse dansmuizen bewegen zich voort alsof ze dansen. Dit komt door een erfelijke afwijking in het evenwichtsorgaan. Deze muizen kunnen zich niet normaal voortbewegen. Net als bij andere huisdieren worden er voor kleurmuizen shows georganiseerd waar gekweekte exemplaren worden beoordeeld op uiterlijk en gezondheid en prijzen kunnen winnen. Rassen bestaan niet bij kleurmuizen, er wordt onderscheid gemaakt door middel van oogkleur en aftekeningen, structuren en kleuren van de vacht.
kleurmuiskleurmuis

 

 

Noordse woelmuizen

De Noordse woelmuis is een ondersoort van de woelmuis, net zoals de rosse woelmuis en de ondergrondse woelmuis. Noordse woelmuizen zijn tussen de 8 en 16 centimeter lang met een staart van 3 tot 7 centimter. Het gewicht kan uiteenlopen van 20 tot wel 80 gram. De Noordse woelmuis lijkt op de aardmuis, alleen is hij groter. Deze muizen zijn waterdieren en kunnen goed zwemmen. Daarom leeft deze muis in waterrijke gebieden.

Noorde woelmuizen zijn herbivoren en eten dus vooral planten, zaden en scheuten. Net als andere muizen kan het vrouwtje meerdere keren per jaar jongen werpen, zelfs tot 5 keer per jaar. De draagtijd bedraagt iets meer dan 20 dagen.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de Noordse woelmuis in Nederland.

 

noordse woelmuis

 

 

Ondergrondse woelmuizen

ondergrondse woelmuis  

De ondergrondse woelmuis is een ondersoort van de woelmuis, net zoals de rosse woelmuis en de Noordse woelmuis. De ondergrondse woelmuis is zelfzaam in Nederland en wordt slechts sporadisch waargenomen. Deze woelmuis heeft een lengte van 7 tot 10 centimer, een staart van 3-4 centimter en een gewicht van 10 tot 30 gram.

Ondergrondse woelmuizen hebben een donkergrijze vacht en opvallend kleine oogjes. De ogen zijn bijna niet waar te nemen en vallen nagenoeg weg in de vacht. Tevens is het opvallend dat deze muis vijf kussentjes heeft op de achterpootjes, terwijl andere woelmuis er zes hebben.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de ondergrondse woelmuis in Nederland.

 

 

Relmuizen

Net als de eikelmuis is de relmuis een onderfamilie van de slaapmuis. Relmuizen zijn bruin-grijs en hebben een donkere streep over hun rug lopen. Rondom de ogen is de kleur wat donkerder en de buik is wat lichter van kleur. Ook de relmuis is net als de meeste andere muizen een dier wat 's nachts leeft. De relmuis eet noten, zaden, knoppen, insecten en schors. Soms eet de relmuis, net zoals de eikelmuis, eieren en insecten. De relmuis is ook een relatief grote muis, met een gewicht van maximaal 300 gram in de winter. Relmuizen kunnen maarliefst 8 jaar oud worden, en hiermee zijn zij 1 van de meest oude muizen.

 

In de zomer werpen de relmuizen, de draagtijd is aanzienlijk langer dan bij andere soorten muizen, namelijk 30 dagen.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de relmuis in Nederland.

 

relmuis

 

 

Rosse woelmuizen

rosse woelmuis  

De rosse woelmuis is een ondersoort van de woelmuis, net zoals de Noordse woelmuis en de ondergrondse woelmuis. De rosse woelmuis is de meest voorkomende woelmuis in Nederland.

Rosse woelmuizen hebben een roodbruine bovenkant, grijze flanken en een naar het wit kleurende buik. Deze woelmuis is 9 tot 11 centimer lang, met een staart van nog eens 4 tot 7 centimter. Het gewicht bedraagt tussen de 15 en 40 gram. De rosse woelmuis eet allerlei natuurlijk voedsel, maar ook insecten, wormen en slakken. Vrouwtjes krijgen niet veel jongen per worp (maximaal 5), maar kunnen wel vier tot vijf keer per jaar werpen. De draagtijd is korter dan bij andere muizen, rond de 17 dagen.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de rossse woelmuis in Nederland.

 

 

Veldmuizen

 

De veldmuis is een bruine muis met een ruige vacht. Veldmuizen zijn net als aardmuizen ondersoorten van de woelmuis. Veldmuizen zijn 9 tot 12 centimeter groot met een relatief korte staart van 3 tot 5 centimter. De veldmuis weegt tussen de 15 en 40 gram. Veldmuizen leven in droge, open gebieden (velden) tussen het gras en graan. De veldmuis is een herbivoor en eet granen, grassen, kruiden en zaden, maar soms ook insecten. Twee tot vier keer per jaar werpt het vrouwtje jongen en de draagtijd is bij de veldmuis ook ongeveer 20 dagen.

 

Klik hier voor een kaartje met prevalentie van de Noordse woelmuis in Nederland.

  veldmuis

 


 

LAATSTE NIEUWS OVER MUIZEN

 

Muizen in Top3 van irritante beestjes

5 mei 2012 - "Op de lijst 'ongedierte in huis', staat met stip op één het zilvervisje of ovenvisje", aldus Gerard Wouters, eigenaar van Ongediertebestrijding Midden-Brabant. "Je doet het licht aan in een ruimte en je ziet loodgrijze of bruingrijze beestjes van ongeveer één centimeter wegschieten. Dat zijn ovenvisjes of zilvervisjes." Ovenvisjes zitten voornamelijk op warme, droge plaatsen waar voldoende voedsel beschikbaar is. "Papier en kartonnen dozen zijn een voedingsbron voor het ovenvisje. Zilvervisjes komen voornamelijk voor op vochtige plaatsen binnenshuis, bijvoorbeeld bij water- en afvoerleidingen, in aanrechtkastjes, in de badkamer, maar ook achter plinten, onder vloerbedekking en in boekenkasten." De zilvervisjes en ovenvisjes leven het liefst in goed geïsoleerde huizen waar het klimaat constant is. Vooral nieuwe huizen hebben overlast van het kleine beestje. "Een welvaartsprobleem", aldus Wouters. "Een oplossing is veel luchten en de temperatuur in huis zo laag mogelijk houden. En als dat niet helpt een ongediertebestrijder erbij halen. Die kan met insecticide of zelfs met gammastraling een einde maken aan de overlast van zilvervisjes."

Op twee staat de muis: "Veel mensen schrikken enorm als er een muis voor hun voeten wegschiet. Ik vind muizen persoonlijk niet eng, maar ze zijn wel vies. Ze zijn incontinent en laten overal urine en keutels achter, inclusief een bijbehorende penetrante geur. Muizen kunnen een ernstig gezondheidsrisico zijn, vooral als ze leven in keukens of speelruimten van kinderen. Er zijn zelfs gevallen bekend dat muizen de oorzaak zijn van woningbranden doordat ze de elektrische bekabeling hebben doorgebeten." Reden genoeg dus om deze kleine boosdoeners zo snel mogelijk de deur uit te doen. De vakman kan helpen en adviseren in het dichten van toegangswegen in en rondom het huis. Ook weet hij precies waar de gif lokdoosjes moeten staan, welk gif erin moet en hoe vaak die doosjes moeten worden gecontroleerd en bijgevuld. Wouters: "En natuurlijk welke diervriendelijke manier van bestrijden mogelijk is."

"Een gedeelde derde plaats krijgen de vlo en de bedwants", aldus Wouters. "Katten- en hondenvlooien blijven tijdens je vakantie wachten op je huisdier. Eenmaal thuis wordt ook jij hongerig aangevallen door die vlooien. De bedwants; ook een bloedzuigend insect. Hij leek verdwenen uit Europa, maar is de laatste tijd weer helemaal terug. Het insect verstopt zich makkelijk in de plooien van beddengoed en matrassen, achter het behang, achter plinten of in holle bedspijlen. De bedwants kan in principe overal prikken, maar de benen lijken favoriet. De steekwondjes hebben veel weg van muggenbulten. Gelukkig, kan de bedwants geen ziektes overbrengen. Maar lastig is-ie wel!" (Bron: Eindhovens Dagblad).

 

Muizen reisden mee met de Vikings

4 mei 2012 - De Vikings hebben een grote invloed gehad op de geschiedenis van vooral Europa, met hun woeste plundertochten. Ze bereikten zelfs verafgelegen plaatsen als Groenland en Newfoundland, op de kust van wat nu Canada is. Ze namen regelmatig dieren mee voor onderweg, zoals paarden, schapen en kippen. Maar ze hadden ook verstekelingen aan boord, onder meer huismuizen, die nu zeldzamer aan het worden zijn, maar lange tijd niet weg te denken waren uit menselijke nederzettingen. Wetenschappers hebben met DNA-analyses de historiek van de kolonisatie van moeilijk bereikbare hoeken van Europa door huismuizen bestudeerd. Hun resultaten, gepubliceerd in het vakblad BMC Evolutionary Biology, laten aan duidelijkheid niets te wensen over: van de 8ste tot de 10de eeuw profiteerden de muizen van de Vikings om Schotland, Ierland en IJsland te koloniseren. De muis vestigden er stevige populaties, die nooit meer zouden verdwijnen. In Groenland ging het hen minder goed af: ze kregen er wel voet aan de grond, maar zouden er uitsterven, en later vervangen worden door muizen die meekwamen met Deense kolonisten. In Newfoundland werd geen oud huismuizen-DNA gevonden. Als de diertjes er al geraakten, stierven ze relatief snel weer uit. De Vikings zelf kregen er ook nooit stevig voet aan de grond (Bron: Knack.be).

 

Muizenplaag IKEA Groningen

3 mei 2012 - Groningen heeft last van een heuse muizenplaag. Klanten melden regelmatig dat ze een muis zien lopen in de winkel. Devina van Gelderen van Ikea Groningen bevestigd dit. Het woonwarenhuis bestrijdt de muizen niet zelf. "We hebben een professioneel bedrijf in de arm genomen dat op gezette tijden actie onderneemt tegen de muizen," zegt Van Gelderen die verder benadrukt dat Ikea er alles aan doet om te zorgen dat klanten en personeel zo min mogelijk hinder van de muizenplaag ondervinden (Bron: Dagblad van het Noorden).

 

Muizen in Tweede Kamer aan de winnende hand

6 april 2012 - De democratie kent vele bedreigingen. Het muisje maakt daar dus onderdeel van uit. De Nationale Vergaderzaal lijkt aan de verliezende hand. Het laatste wapen tegen de knaagdieren: tupperware. Zo'n tien jaar geleden, uw verslaggever was nog een verslaggevertje in Den Haag. Moeder was op bezoek en na een diner aan het Plein uitte zij de wens de Tweede Kamer te zien. Zulks geschiedde, een vriendelijke beveiliger ontstak - ver na middernacht - de lichten in het parlement. De lampen floepten aan, het eerste wat wij zagen was een tiental muizen dat schielijk een veilig heenkomen zocht in de krochten van de Nationale Vergaderzaal. "Mooie bende hier," zei mère. Ware woorden, tien jaar later is deze of gene stafdienst nog steeds bezig het probleem op te lossen.

Oud-CDA Kamerlid Jan Schinkelshoek pleitte in 2007 voor het inhuren van een 'Kamerkat'. Het voorstel haalde het niet omdat Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA) allergisch is voor de dieren. Inmiddels zijn electronische vallen gezet. Electronisch omdat ze een signaal afgeven wanneer een muis besloten heeft De Stap te wagen. Deze vallen blijken niet voldoende tegen het ongedierte. Sterker, wij vragen ons af of het pleit beslecht kan worden in het voordeel van de parlementariër. Kijk wat CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt twittert: Tupperware! Ook al heet dat tegenwoordig een Curver. Misschien is het beter om er in te berusten: wellicht is De Muis gewoonweg sterker dan De Mens. Een sardonische lach klinkt uit de burelen van de Partij voor de Dieren (Bron: HP De Tijd).

 

Meer nieuwsberichten over muizen treft u aan op onze nieuwspagina.